Search

Eigen bovenklasse eerst?


Mijn uitzicht is een parelwitte strand en een magisch blauwe zee. Toeristen zoals ik genieten er van hun vakantie, terwijl arme buurtbewoners hun souvenirs slijten en dromen van migratie. Achter mij liggen talloze lege en vervallen hotelgebouwen. Volgens de arme buurtbewoners het gevolg van “disputes in the upperclass”: rijke en corrupte machthebbers die jarenlange rechtszaken voeren over eigendom van de gebouwen. Ten koste van arme buurtbewoners en de onderklasse in het algemeen.

Ik lig op het strand in Ukunda, Kenia. Na een week offline te zijn geweest lees ik op social media dat er in Nederland commotie is ontstaan over uitspraken van minister Blok. Hij zou gezegd hebben dat hij geen vreedzame multiculturele samenleving kent. Excuses blijkt hij inmiddels ook al gegeven te hebben. Een goed moment om, zoals toegezegd, terug te komen op mijn opiniestuk Cultuurangst of angstcultuur, en in te gaan op de bloeiende relatie tussen de bovenklassen in Europa en in Afrika.

In Cultuurangst of angstcultuur stel ik dat de cultuurangst die Nederlandse politici, ondernemers, denkers en cultuurdragers steeds vaker en steeds openlijker propageren, een maskering of zelfs afleiding is van de angst die in de bovenklasse heerst over het verliezen van de eigen politieke positie en sociaal-economische privilege aan succesvolle migranten. En dat dit misschien wel het ultieme bewijs is van een werkende multiculturele samenleving in Nederland.

De recente uitspraken van minister Blok passen in de geest van deze tijd. Wilders, Baudet, Van Haersma Buma, Cliteur, Duk en anderen hebben het voorwerk voor de minister al gedaan: in de bovenklasse is het openlijk propageren van cultuurangst normaal geworden. Niet Blok’s uitspraken, maar zijn excuses roepen vragen op. Zeggen dat je het niet zo bedoelt, zegt vooral niets over hoe je het wel bedoelt. De hamvraag is: wat heeft minister Blok bedoeld? Wat wil hij maskeren?

In Amerika, dat in veel opzichten Nederlands voorloper is, licht de bovenklasse steeds vaker het tipje van de sluier op wat betreft “cultuurangst”. Steven Bannon suggereerde vorig jaar dat hoogopgeleide migranten een dreiging zijn voor de Amerikaanse werkcultuur. En Donald Trump opperde kort geleden nog dat Dreamers - in Amerika opgegroeide succesvolle migranten zonder documenten – arbeidsplaatsen in nemen van echte Amerikanen en daarom een gevaar zijn.

In Afrika tonen rijke en corrupte machthebbers vaak zonder schroom hun aversie voor hoogopgeleide en succesvolle migranten in diaspora. Het succes van deze migranten ondermijnt namelijk de politieke discourse dat Europa niet beter is dan Afrika als het gaat om ongelijkheid, armoede en mensenrechten. Bovendien kunnen succesvolle migranten bij terugkeer een gevaar zijn voor de politieke en sociaal-economische privilege van corrupte machthebbers.

Het is dan ook niet gek dat Nederland, en de rest van Europa, optrekt met corrupte machthebbers in Afrika. De Europese deals met landen zoals Libië, Soedan en nu mogelijk ook Eritrea en Ethiopië, zijn een culturele rookgordijnen die de politieke positie en sociaal-economische privileges van de bovenklasse moeten beschermen tegen de uitdijende en opkomende onderklasse. Voor de arme bewoners van Ukunda is dit misschien wel reden om niet te migreren: eigen bovenklasse eerst?


35 views

Contact

  • LinkedIn
  • Twitter
  • Facebook
  • YouTube

Sennay Ghebreab, room C3.2545

Informatics Institute, University of Amsterdam

Science Park 904, 1098 XH Amsterdam

Email: s.ghebreab@uva.nl  Tel: +31-20-5252270